Umowa zlecenie, znana również jako umowa cywilnoprawna, jest jednym z najpopularniejszych form zatrudnienia w Polsce. Jest to elastyczna forma współpracy, która reguluje zasady wykonywania określonych czynności przez zleceniobiorcę na rzecz zleceniodawcy. Pomimo jej popularności, umowa zlecenie różni się od tradycyjnej umowy o pracę pod wieloma względami.
Co to jest umowa zlecenie?
Umowa zlecenie to rodzaj umowy cywilnoprawnej, która jest regulowana przez Kodeks cywilny. Jej istotą jest zobowiązanie zleceniobiorcy do wykonania określonej czynności prawnej na rzecz zleceniodawcy. W przeciwieństwie do umowy o pracę, umowa zlecenie nie wymaga osiągnięcia konkretnego rezultatu, a skupia się na starannym działaniu. Zleceniobiorca nie jest pracownikiem w sensie prawnym, co oznacza, że nie przysługują mu prawa wynikające z Kodeksu pracy.
W ramach umowy zlecenia zleceniobiorca ma obowiązek dołożenia należytej staranności w realizacji zadania. Ważnym elementem jest fakt, że zleceniobiorca może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej, o ile umowa tego nie zabrania. To odróżnia ją od umowy o dzieło, która jest umową rezultatu, gdzie liczy się osiągnięcie określonego efektu.
Jakie są najważniejsze elementy umowy zlecenia?
Podpisując umowę zlecenia, strony muszą zawrzeć w niej kilka kluczowych elementów, które stanowią o jej ważności. Najważniejsze z nich to:
- Określenie stron umowy – zleceniodawca i zleceniobiorca, w tym ich dane osobowe oraz identyfikacyjne.
- Przedmiot umowy – opis czynności, które zleceniobiorca ma wykonać.
- Data zawarcia umowy oraz czas jej trwania.
- Wynagrodzenie – wysokość oraz zasady jego wypłaty.
- Sposób potwierdzania liczby godzin pracy, jeśli wynagrodzenie jest uzależnione od czasu pracy.
W umowie można również zawrzeć dodatkowe postanowienia, takie jak miejsce wykonywania zlecenia, kwalifikacje zleceniobiorcy, czy kary umowne za nienależyte wykonanie zlecenia.
Jakie są różnice między umową zlecenia a umową o pracę?
Umowa zlecenia i umowa o pracę to dwie najczęściej stosowane formy zatrudnienia, jednak różnią się one pod wieloma względami:
- Elastyczność: Umowa zlecenie jest bardziej elastyczna. Zleceniobiorca nie musi pracować w określonym miejscu czy czasie, chyba że umowa stanowi inaczej.
- Odpowiedzialność: W umowie zlecenia zleceniobiorca odpowiada za staranne działanie, a nie za efekt końcowy.
- Świadczenia pracownicze: Zleceniobiorca nie ma prawa do świadczeń pracowniczych, takich jak urlopy czy zwolnienia chorobowe, które przysługują pracownikowi na etacie.
- Składki ZUS: W przypadku umowy o pracę, składki są obowiązkowe, natomiast w umowie zlecenia składki chorobowe są dobrowolne.
Różnice te sprawiają, że umowa zlecenie jest często wybierana przez osoby, które cenią sobie elastyczność w organizacji czasu pracy.
Jakie są obowiązki zleceniodawcy i zleceniobiorcy?
Obowiązki zleceniodawcy i zleceniobiorcy są precyzyjnie określone w umowie. Zleceniodawca zobowiązuje się do:
- Zapewnienia warunków do wykonania zlecenia.
- Zapłaty wynagrodzenia zgodnie z umową.
- Przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Z kolei zleceniobiorca musi:
- Wykonywać zlecenie z należytą starannością.
- Informować zleceniodawcę o przebiegu realizacji zlecenia.
- Dbać o powierzone mu mienie.
Ważne jest, aby obie strony przestrzegały ustaleń zawartych w umowie, co minimalizuje ryzyko konfliktów.
Jakie są zasady wypłaty wynagrodzenia na umowie zlecenia?
Wynagrodzenie w umowie zlecenia może być ustalone w formie stawki godzinowej lub ryczałtu. Od stycznia 2026 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 31,40 zł brutto. Wypłata wynagrodzenia musi odbywać się zgodnie z zasadami określonymi w umowie, a zleceniobiorca nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia.
Zleceniobiorca powinien prowadzić ewidencję czasu pracy, aby potwierdzić liczbę przepracowanych godzin. Dokumenty te muszą być przechowywane przez zleceniodawcę przez okres 3 lat.
Jakie są zmiany w przepisach dotyczących umowy zlecenia od 2026 roku?
Od 1 stycznia 2026 roku w życie wejdą nowe przepisy dotyczące umowy zlecenia. Najważniejszą zmianą jest uwzględnienie okresów pracy na umowach zlecenia w stażu pracy, co zrównuje je z zatrudnieniem na etacie pod względem dostępu do niektórych świadczeń pracowniczych. To znacząca zmiana dla wielu pracowników, którzy dotychczas nie mogli liczyć na takie przywileje.
Nowe przepisy mają na celu wyrównanie szans w dostępie do świadczeń, takich jak prawo do dłuższego urlopu czy nagród jubileuszowych.
Zmiany te wymagają od pracodawców dostosowania się do nowych regulacji, co może obejmować konieczność wprowadzenia zmian w przepisach zakładowych oraz zabezpieczenie środków na nowe rozwiązania.
Co warto zapamietać?:
- Umowa zlecenie to elastyczna forma zatrudnienia regulowana przez Kodeks cywilny, różniąca się od umowy o pracę brakiem wymogu osiągnięcia konkretnego rezultatu.
- Kluczowe elementy umowy zlecenia to: dane stron, przedmiot umowy, czas trwania, wynagrodzenie oraz sposób potwierdzania godzin pracy.
- Różnice między umową zlecenia a umową o pracę obejmują elastyczność, odpowiedzialność za staranne działanie, brak świadczeń pracowniczych oraz dobrowolność składek ZUS.
- Minimalna stawka godzinowa dla umowy zlecenia od stycznia 2026 roku wynosi 31,40 zł brutto, a zleceniobiorcy muszą prowadzić ewidencję czasu pracy przez 3 lata.
- Od 1 stycznia 2026 roku umowy zlecenia będą uwzględniane w stażu pracy, co umożliwi dostęp do niektórych świadczeń pracowniczych, takich jak dłuższy urlop.
