Rękojmia to pojęcie, które często pojawia się w kontekście zakupów, ale nie zawsze jest w pełni zrozumiałe dla konsumentów. To szczególny rodzaj odpowiedzialności sprzedawcy za wady fizyczne i prawne sprzedanego produktu. Warto zrozumieć, jakie prawa przysługują kupującemu oraz jakie są podstawowe zasady funkcjonowania rękojmi.
Jakie są podstawowe zasady rękojmi?
Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy sprzedanej, zarówno fizyczne, jak i prawne. Opiera się ona na przepisach Kodeksu cywilnego, co oznacza, że działa automatycznie z mocy prawa, bez potrzeby zawierania dodatkowych umów. Sprzedawca nie może się z tej odpowiedzialności zwolnić, nawet jeśli nie wiedział o istniejącej wadzie.
Wady fizyczne to te, które dotyczą niezgodności rzeczy z umową, na przykład jeśli produkt nie ma właściwości, które powinien posiadać lub których istnienie było zapewniane przez sprzedawcę. Wady prawne natomiast dotyczą sytuacji, gdy zakupiony przedmiot jest własnością osoby trzeciej lub jest obciążony prawami tej osoby. W takich przypadkach kupujący ma prawo do żądania naprawy, wymiany towaru na wolny od wad, obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy.
Jakie kroki można podjąć przy rękojmi?
Jeśli zakupiony produkt ma wady, kupujący ma kilka opcji do wyboru. Może zażądać naprawy lub wymiany towaru na nowy, wolny od wad. Jeśli sprzedawca nie jest w stanie tego zrobić w rozsądnym czasie, kupujący ma prawo do obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy. Ważne jest, aby kupujący zgłosił wadę w odpowiednim terminie.
Warto pamiętać, że w przypadku konsumentów rękojmia trwa 2 lata dla rzeczy ruchomych i 5 lat dla nieruchomości, licząc od dnia wydania rzeczy. W tym czasie można zgłaszać wady i korzystać z przysługujących uprawnień. W przypadku wystąpienia wad, kupujący ma obowiązek dostarczyć wadliwy produkt do sprzedawcy na jego koszt, chyba że jest to zbyt trudne lub kosztowne.
W pierwszym roku od zakupu zakłada się, że wada istniała w momencie zakupu, co oznacza, że sprzedawca musi udowodnić, że było inaczej.
Czym różni się rękojmia od gwarancji?
Rękojmia i gwarancja to dwa różne pojęcia, choć często mylone i używane zamiennie. Rękojmia jest instytucją ustawową, co oznacza, że działa automatycznie i nie wymaga dodatkowych deklaracji ze strony sprzedawcy. Gwarancja natomiast jest formą dobrowolnego zobowiązania producenta lub sprzedawcy, które określa prawa kupującego w przypadku ujawnienia się wad towaru.
Główna różnica polega na tym, że rękojmia jest obowiązkowa i regulowana przepisami prawa, podczas gdy gwarancja jest umowna i jej warunki ustala gwarant. Oznacza to, że kupujący może wybrać, z którego rozwiązania chce skorzystać, a oba mogą współistnieć. W praktyce oznacza to, że można korzystać z uprawnień wynikających zarówno z rękojmi, jak i gwarancji, o ile spełnione są odpowiednie warunki.
- Rękojmia działa z mocy prawa, bez potrzeby zawierania dodatkowych umów.
- Gwarancja zależy od warunków określonych przez sprzedawcę lub producenta.
- Kupujący może korzystać z obu instytucji równocześnie, o ile spełnione są warunki.
- Rękojmia obejmuje wady fizyczne i prawne, gwarancja dotyczy głównie wad fizycznych.
W jakich sytuacjach rękojmia nie działa?
Rękojmia może nie działać w pewnych sytuacjach, które warto znać. Najważniejsze z nich to przypadki, gdy kupujący wiedział o wadzie w momencie zakupu lub gdy wada dotyczy produktów szybko psujących się. Rękojmia nie obejmuje również sytuacji, gdy kupujący samodzielnie wywołał wadę z zamiarem uzyskania korzyści, takich jak darmowa naprawa lub wymiana.
Warto również pamiętać, że w przypadku przedsiębiorców rękojmia może być wyłączona lub ograniczona w umowie, co jest możliwe w przypadku, gdy kupującym nie jest konsument. W takich sytuacjach strony mogą uzgodnić odmienny zakres odpowiedzialności sprzedawcy za wady.
Jakie są najczęstsze mity związane z rękojmią?
Wśród kupujących panuje wiele nieporozumień dotyczących rękojmi. Jeden z najczęstszych mitów to przekonanie, że rękojmia działa tylko na produkty nowe. W rzeczywistości rękojmia obejmuje również rzeczy używane, choć w przypadku takich produktów okres ten może być skrócony, zgodnie z ustaleniami stron umowy.
Inny mit to przekonanie, że rękojmia i gwarancja to to samo. Jak już wcześniej wspomniano, są to dwie odrębne instytucje prawne, które różnią się zarówno zakresem, jak i źródłem uprawnień kupującego. Dlatego warto dokładnie zapoznać się z warunkami każdej z nich przed dokonaniem zakupu, aby móc świadomie korzystać z przysługujących praw.
Warto podkreślić, że rękojmia nie jest ograniczona wyłącznie do produktów nowych i obejmuje także rzeczy używane.
Jak skutecznie zgłosić roszczenie z tytułu rękojmi?
Skuteczne zgłoszenie roszczenia z tytułu rękojmi wymaga od kupującego kilku kroków. Przede wszystkim należy zgłosić wadę sprzedawcy w odpowiednim terminie, najlepiej pisemnie, wraz z dowodem zakupu. Może to być paragon, faktura czy potwierdzenie transakcji. Następnie należy wskazać, jakie działanie chce się podjąć – naprawę, wymianę, obniżenie ceny czy odstąpienie od umowy.
- Przygotuj dowód zakupu, np. paragon lub fakturę.
- Zgłoś wadę sprzedawcy w wymaganym terminie.
- Określ, jakie działanie chcesz podjąć (naprawa, wymiana, itd.).
- Jeśli sprzedawca odmówi, możesz skierować sprawę do sądu.
Co warto zapamietać?:
- Rękojmia trwa 2 lata dla rzeczy ruchomych i 5 lat dla nieruchomości, licząc od dnia wydania rzeczy.
- Rękojmia obejmuje wady fizyczne i prawne, a kupujący ma prawo do naprawy, wymiany, obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy.
- Rękojmia działa automatycznie z mocy prawa, podczas gdy gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem sprzedawcy.
- W pierwszym roku zakupu zakłada się, że wada istniała w momencie zakupu, co obciąża sprzedawcę obowiązkiem udowodnienia przeciwnych okoliczności.
- Skuteczne zgłoszenie roszczenia wymaga przygotowania dowodu zakupu i zgłoszenia wady sprzedawcy w odpowiednim terminie.
