Komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC) to zbiór metod umożliwiających porozumiewanie się osobom z trudnościami w werbalnym komunikowaniu się. Dzięki różnorodnym technikom i narzędziom, AAC pozwala na wyrażanie myśli, uczuć i potrzeb osobom, które nie mogą się posługiwać tradycyjną mową. W artykule przyjrzymy się, czym dokładnie jest AAC, dla kogo jest przeznaczone oraz jakie metody są stosowane w tej formie komunikacji.
Co to jest komunikacja alternatywna i wspomagająca?
Komunikacja alternatywna i wspomagająca, znana jako AAC (Augmentative and Alternative Communication), to systemy i metody przeznaczone dla osób, które mają trudności z mową werbalną. AAC pomaga osobom niemówiącym zwiększyć ich niezależność oraz umożliwia im aktywniejsze uczestnictwo w życiu społecznym. Systemy te mogą obejmować zarówno proste gesty, jak i zaawansowane technologicznie urządzenia.
Wyróżnia się dwa główne rodzaje komunikacji AAC: wspomaganą i niewspomaganą. Komunikacja wspomagana obejmuje użycie dodatkowych narzędzi, takich jak tablice z obrazkami, symbole czy urządzenia generujące mowę, które wspomagają proces komunikacji. Z kolei komunikacja niewspomagana polega na wykorzystaniu gestów, mimiki i mowy ciała, które nie wymagają żadnych dodatkowych urządzeń.
Dla kogo jest przeznaczona komunikacja AAC?
Użytkownikami AAC mogą być osoby w każdym wieku, które mają trudności z komunikowaniem się za pomocą mowy werbalnej. Obejmuje to zarówno dzieci, które jeszcze nie opanowały mowy, jak i dorosłych, którzy utracili tę umiejętność z powodu chorób lub urazów. Do grupy tej należą osoby z afazją, autyzmem, niepełnosprawnością intelektualną, czy porażeniem mózgowym.
W przypadku osób z głębokimi dysfunkcjami rozwojowymi, neurologicznymi zaburzeniami czy schorzeniami genetycznymi, AAC staje się nieocenionym narzędziem wsparcia. Systemy te są również stosowane u osób z ograniczoną artykulacją, gdzie słowa mogą być niezrozumiałe dla otoczenia. Dla wielu użytkowników AAC jest jedyną możliwością efektywnego porozumiewania się z otoczeniem.
Wsparcie dla dzieci i dorosłych
Dzieci często korzystają z symboli graficznych i gestów, które pozwalają im na wyrażanie podstawowych potrzeb. Natomiast dorośli, którzy utracili zdolność mówienia np. w wyniku udaru, mogą korzystać z bardziej zaawansowanych technologicznie urządzeń, takich jak generatory mowy czy aplikacje na tabletach.
Jakie metody są stosowane w komunikacji AAC?
Metody stosowane w komunikacji AAC są zróżnicowane i dostosowane do indywidualnych potrzeb użytkownika. Do najpopularniejszych systemów należą:
- MAKATON – system gestów i symboli graficznych, który wspomaga rozwój języka i komunikacji.
- PECS – Picture Exchange Communication System, metoda wymiany obrazków, która wspiera osoby z autyzmem w nauce komunikacji.
- PCS – Picture Communication Symbols, zestaw prostych obrazków ułatwiających wyrażanie myśli.
- Generatory mowy – urządzenia generujące mowę, które pozwalają użytkownikom na tworzenie komunikatów głosowych.
Komunikacja wspomagana i niewspomagana
Komunikacja wspomagana obejmuje różnego rodzaju pomoce, takie jak książki z symbolami, tablice komunikacyjne czy nowoczesne aplikacje. Z kolei komunikacja niewspomagana opiera się na naturalnych formach wyrazu, takich jak gesty i mimika twarzy.
Rola specjalistów w doborze metody AAC
Dobór odpowiedniej metody komunikacji alternatywnej jest kluczowy dla zapewnienia efektywności. W procesie tym uczestniczą specjaliści z różnych dziedzin, takich jak logopedia, psychologia czy pedagogika. Dokonują oni oceny zdolności intelektualnych i poznawczych pacjenta oraz biorą pod uwagę jego środowisko życia.
Współpraca interdyscyplinarnego zespołu specjalistów pozwala na indywidualne dopasowanie systemu AAC do potrzeb każdej osoby, co w znaczący sposób wpływa na poprawę jakości życia użytkowników.
Komunikacja AAC to nie tylko metoda porozumiewania się, ale także sposób na zwiększenie niezależności i samodzielności osób niemówiących.
Znaczenie środowiska rodzinnego
Wsparcie ze strony rodziny i bliskich odgrywa istotną rolę w procesie nauki komunikacji AAC. Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu i zaangażowaniu otoczenia, osoba niemówiąca może znacznie łatwiej przyswoić nowe formy komunikacji i zintegrować je z codziennym życiem.
Co warto zapamietać?:
- Definicja AAC: Komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC) to metody umożliwiające osobom z trudnościami w mowie porozumiewanie się, zwiększając ich niezależność.
- Rodzaje AAC: Wyróżnia się komunikację wspomaganą (z użyciem narzędzi) oraz niewspomaganą (gesty i mimika).
- Grupa docelowa: AAC jest przeznaczone dla osób w każdym wieku z trudnościami w mowie, w tym dzieci, osoby z afazją, autyzmem czy porażeniem mózgowym.
- Popularne metody: Do najczęściej stosowanych systemów AAC należą MAKATON, PECS, PCS oraz generatory mowy.
- Rola specjalistów: Dobór metody AAC powinien być przeprowadzony przez interdyscyplinarny zespół specjalistów, co wpływa na efektywność komunikacji i jakość życia użytkowników.
